Felsefe Konuları ve Soru Dağılımı: TYT ve AYT
İçindekiler
- TYT felsefe soru dağılımı
- AYT felsefe grubu soru dağılımı
- Mantık neden önce çalışılmalı?
- Psikoloji ve sosyoloji ne durumda?
- Felsefe alt dersi nasıl ağırlıklanıyor?
- Çalışma sırası ne olmalı?
- Felsefe konuları TYT ve AYT'de nasıl farklılaşıyor?
- Felsefe grubunda soru tipleri nasıl dağılıyor?
- Kaç saat ayrılmalı?
Felsefe grubu, adı tek bir dersmiş gibi görünen ama içinde dört ayrı ders barındıran bir alan. Felsefe konuları arasındaki bu bölünme, çalışma planını doğrudan etkiliyor: dört alt ders dört farklı yöntem istiyor.
TYT felsefe soru dağılımı #
| Konu | Soru sayısı |
|---|---|
| Felsefenin konusu ve alanları | 1 |
| Bilgi felsefesi (epistemoloji) | 1 |
| Varlık felsefesi (ontoloji) | 1 |
| Ahlak ve siyaset felsefesi | 1 |
| Bilim, din ve sanat felsefesi | 1 |
| Toplam | 5 |
TYT felsefe soruları kavram düzeyinde. Filozof adı ve görüş eşleştirmesi sınırlı; daha çok felsefi kavramların tanınması ölçülüyor.
Bu, TYT felsefeyi düşük maliyetli bir net kaynağı yapıyor. Temel kavramlar oturduğunda beş sorunun dördü alınabiliyor.
AYT felsefe grubu soru dağılımı #
| Alt ders | Soru sayısı | Karakteri |
|---|---|---|
| Felsefe | 3 | Filozof-görüş eşleştirme ağırlıklı |
| Psikoloji | 3 | Kavram ve yaklaşım ağırlıklı |
| Sosyoloji | 3 | Kavram ve kurum ağırlıklı |
| Mantık | 3 | Tamamen kurallı, ezbersiz |
| Toplam | 12 |
Dört alt dersin eşit paylaşması önemli bir bilgi. Yalnızca felsefeye çalışıp diğer üçünü ihmal eden bir öğrenci, testin dörtte üçünü boş bırakıyor.
Mantık neden önce çalışılmalı? #
Mantık, felsefe grubunun en farklı alt dersi ve en çok göz ardı edileni.
Farkı şu: hiç ezber istemiyor. Kurallar öğrenildiğinde sorular her seferinde çözülüyor, tıpkı matematik gibi.
Kapsam da dar. Önermeler, önerme çeşitleri, doğruluk tabloları, kıyas ve sembolik mantık; toplam beş başlık.
Bu beş başlık iki üç haftada oturuyor ve üç soruluk bir blok güvenceye alınıyor. Aynı süre felsefeye ayrıldığında bu kadar kesin bir kazanç elde edilmiyor.
Mantığın ikinci avantajı kalıcılığı. Kural bir kez öğrenildiğinde unutulmuyor; oysa filozof görüşleri düzenli tekrar istiyor.
Psikoloji ve sosyoloji ne durumda? #
Bu iki alt ders toplam 6 soru getiriyor, yani testin yarısı. Buna rağmen en çok ihmal edilen kısım.
Psikoloji kavram ağırlıklı. Öğrenme kuramları, bellek, algı, kişilik yaklaşımları ve gelişim dönemleri sık çıkan başlıklar.
Konuların avantajı sezgiye yakın olması. Günlük hayattan örneklerle eşleştirildiğinde ezber yükü belirgin biçimde azalıyor.
Sosyoloji kurum ve kavram ağırlıklı. Toplumsal yapı, kurumlar, tabakalaşma, toplumsal değişme ve kültür başlıkları öne çıkıyor.
Sosyolojinin zorluğu kavramların birbirine yakın olması. Statü ve rol, norm ve değer, kültürleşme ve kültürlenme sık karışan çiftler.
Bu çiftler karşılaştırmalı tabloyla ayrıldığında sorun büyük ölçüde çözülüyor.
Felsefe alt dersi nasıl ağırlıklanıyor? #
Üç soru geliyor ve bu üç soru genelde filozof-görüş eşleştirmesi üzerine kurulu.
Sık çıkan alanlar şunlar:
- Bilgi felsefesi: rasyonalizm, empirizm, kritisizm, septisizm
- Varlık felsefesi: idealizm, materyalizm, düalizm
- Ahlak felsefesi: hazcılık, faydacılık, ödev ahlakı
- Siyaset felsefesi: toplum sözleşmesi kuramları
- Bilim felsefesi: doğrulama, yanlışlama, paradigma
Her alanda üç dört temel görüş ve her görüşün iki üç temsilcisi var. Toplam ezber yükü kırk elli kalem.
Bu liste, filozofların tamamını ezberlemeye çalışmaktan çok daha yönetilebilir. Yöntemin ayrıntısı filozoflar nasıl ezberlenir yazısında.
Çalışma sırası ne olmalı? #
| Sıra | Alt ders / başlık | Gerekçe |
|---|---|---|
| 1 | Mantık | Ezbersiz, kurallı, hızlı net |
| 2 | Felsefenin temel kavramları | TYT ve AYT'de ortak zemin |
| 3 | Psikoloji | Sezgiye yakın, ezber yükü orta |
| 4 | Bilgi ve varlık felsefesi | En çok soru getiren felsefe alanları |
| 5 | Sosyoloji | Kavram çiftleri tabloyla kapanıyor |
| 6 | Ahlak, siyaset, bilim felsefesi | Görece az soru, ezber yükü yüksek |
İlk satır tartışmasız. Mantık, birim süre başına en çok net getiren blok.
Altıncı satırın sonda olması, o alanların atlanacağı anlamına gelmiyor. Yalnızca öğrenme maliyeti daha yüksek olduğu için sona bırakılıyor.
Felsefe konuları TYT ve AYT'de nasıl farklılaşıyor? #
İki testteki felsefe soruları aynı görünüyor ama ölçtükleri şey farklı ve bu fark çalışma biçimini değiştiriyor.
TYT felsefe soruları kavram düzeyinde. Bir felsefi terimin ne anlama geldiği, bir felsefe alanının neyi incelediği soruluyor.
Filozof adı TYT'de nadiren geçiyor. Sorular genelde bir durum verip hangi felsefe alanıyla ilgili olduğunu istiyor.
Bu, TYT felsefeyi düşük maliyetli kılıyor. Temel kavramlar öğrenildiğinde beş sorunun dördü alınabiliyor.
AYT'de ise filozof-görüş eşleştirmesi merkeze geliyor. Bir görüş veriliyor ve kime ait olduğu soruluyor.
Bu, ek bir ezber yükü getiriyor. Kavram bilgisi yetmiyor, temsilcilerin de bilinmesi gerekiyor.
İkinci fark derinlikte. AYT soruları bir görüşün gerekçesini de soruyor: neden böyle düşünüyor, hangi itiraza cevap veriyor.
Üçüncü fark kapsamda. AYT'de psikoloji, sosyoloji ve mantık da var; TYT'de yalnızca felsefe.
Bu üç fark birlikte düşünüldüğünde, sayısal hedefleyen bir öğrencinin yalnızca TYT kapsamına çalışması yeterli oluyor.
Eşit ağırlık ve sözel hedefleyen öğrenciler içinse AYT kapsamı zorunlu ve bu, haftalık süreyi iki katına çıkarıyor.
Pratik öneri: TYT kapsamı önce bitirilmeli. Kavramlar oturduktan sonra AYT kapsamına geçmek, filozof eşleştirmesini de kolaylaştırıyor.
Çünkü bir görüşün hangi alana ait olduğunu bilmeyen öğrenci, o görüşü bir filozofa da bağlayamıyor.
Felsefe grubunda soru tipleri nasıl dağılıyor? #
Dört alt dersin soru tipleri birbirinden belirgin biçimde ayrılıyor ve bu ayrım çalışma planını doğrudan etkiliyor.
Felsefe sorularında en yaygın tip, görüş-temsilci eşleştirmesi. Bir görüş veriliyor ve kime ya da hangi akıma ait olduğu soruluyor.
İkinci tip, iki görüş arasındaki farkın sorulması. Bu tip daha zor ve akımlar arası itirazların bilinmesini gerektiriyor.
Psikoloji sorularında en yaygın tip, durum-kavram eşleştirmesi. Günlük hayattan bir durum veriliyor ve hangi kavrama karşılık geldiği soruluyor.
Bu tip, kavramları örneklerle öğrenen bir öğrenci için kolay; tanım ezberleyen için zor.
Sosyoloji sorularında en yaygın tip, kavram ayrımı. Birbirine yakın iki kavram veriliyor ve doğru olanın seçilmesi isteniyor.
Bu tip için karşılaştırma tablosu doğrudan işe yarıyor.
Mantık sorularında ise tek bir tip hâkim: bir akıl yürütme veriliyor ve geçerli olup olmadığı ya da sonucunun ne olduğu soruluyor.
Bu tip tamamen kurallı ve doğru kural bilindiğinde her seferinde çözülebiliyor.
Dört alt dersin soru tiplerindeki bu farklılık, tek bir çalışma yönteminin neden yetmediğini açıklıyor.
Felsefe için gruplama, psikoloji için örnekleme, sosyoloji için karşılaştırma, mantık için kural ve pratik gerekiyor.
Pratik sonuç şu: haftalık programda dört alt ders için ayrı bloklar açılmalı. Tek bir "felsefe" bloğu, dördünden birine ağırlık verilmesine yol açıyor.
Genelde ağırlık felsefeye kayıyor ve diğer üçü ihmal ediliyor. Oysa üçü birlikte testin dörtte üçünü oluşturuyor.
Bu dağılım her yıl kabaca aynı kalıyor ve plan yaparken güvenilir bir zemin veriyor.
Kaç saat ayrılmalı? #
Eşit ağırlık ya da sözel hedefleyen bir öğrenci için haftada 2-3 saat yeterli. Sayısal hedefleyen bir öğrenci için TYT'lik yarım saat.
Kapsam dar olduğu için bu süre yeterli oluyor. Felsefe grubu, tarih ve coğrafyadan daha az zaman isteyen bir alan.
Sürenin dağılımı: mantık için haftada bir oturum, diğer üç alt ders için dönüşümlü birer oturum.
Günlük kısa tekrar da gerekiyor. Filozof-görüş eşleştirmeleri ve kavram çiftleri, on dakikalık günlük tekrarla taşınıyor.
Çalışma düzeninin ayrıntısı felsefe nasıl çalışılır yazısında. Diğer testlerin ortalamaları için TYT ortalama net, hazırlığın çerçevesi için YKS hazırlık rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Kaynak: Test bazında soru sayıları ÖSYM'nin YKS kılavuzundan; alt ders dağılımı ve konu aralıkları çıkmış sorulardan derlendi.
Sıkça sorulan sorular #
AYT'de kaç felsefe sorusu var?
Sosyal Bilimler-2 testinde felsefe grubu derslerinden 12 soru geliyor. Bu 12 soru dörde bölünüyor: üçer soru felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık.
TYT'de kaç felsefe sorusu var?
TYT sosyal bilimler testindeki 20 sorunun 5'i felsefe. Tarih, coğrafya ve din kültürü de beşer soruyla yer alıyor.
Mantık soruları zor mu?
Kural bilindiğinde değil. Mantık, felsefe grubunun tek ezber istemeyen alt dersi; kurallar öğrenildiğinde sorular her seferinde çözülüyor.
Hangi alt dersten başlanmalı?
Mantıktan. Ezber yükü yok, kurallı ve kısa sürede net getiriyor; üç soruluk bir blok birkaç hafta içinde güvenceye alınabiliyor.
Yazar
YKS ve LGS Hazırlık Kadrosu
Sherpa Akademi, YKS ve LGS hazırlığında birebir online özel ders ve koçluk veren bir eğitim ekibidir. Bu içerikler ekibin ders deneyimine dayanır; sınav formatı ve takvim bilgileri ÖSYM ile MEB'in yayımladığı kılavuzlara dayandırılır.